Katılım Endeksi Nedir? Borsada Katılım Endeksine Uygun Hisseler

Hisse senedi piyasalarına Türkiye’de ilgi oldukça fazla. SPK’nın yeni halk arz onaylarına devam etmesi bunda en büyük etken. Peki ama faizle veya dini prensipler açısından uygun olmayan hisseler nasıl belirlenir? Katılım endeksi nedir? Hangi hisseler katılım endeksine dahil olabilir? Katılım endeksi ile alakalı tüm merak edilenler burada.

Katılım Endeksi Nedir?

Borsa İstanbul’da işlem gören 500’den fazla hisse senedi var. Bunlar arasında dinen uygun olmayan alkol sektöründe faaliyet gösteren de var, faize bulaşan şirketler de var. Bu tarz şirketleri eleyerek, dini açıdan daha uygun görülen hisselerin yer aldığı bir liste oluşturulmak istenmiş.

Dini hassasiyetler düşünülerek oluşturulan bu listeye de Katılım Endeksi adı verilmiş. Bu endeks içinde yer alan hisselerin dini açıdan hassasiyet duyan yatırımcılar için bir yol gösterici olma özelliği taşıdığı söyleniyor. Buna karşın borsada işlem gören tüm hisselerde işlem yapmanın aynı şekilde haram olduğunu iddia eden din adamlarının olduğunu da hatırlatmamızda fayda var. Bununla ilgili ayrıntılara buradan ulaşabilirsiniz.

Katılım Endeksine Uygun Hisseler Nasıl Belirlenir?

Bahsettiğimiz Katılım Endeksi içine dahil olabilmek için şirketlerin bazı kriterleri taşıyor olması gerekiyor. Bu kriterler Katılım Bankacılığına uygun kriterler olarak ifade edilebilir.

Faaliyet Alanları: Bir şirketin faaliyet alanı, katılım endeksine dahil edilip edilemeyeceğini belirleyen en önemli faktörlerden biridir. Örneğin, bir teknoloji şirketi, ürün ve hizmetleri İslami finans prensiplerine uygunsa katılım endeksine dahil edilebilir. Ancak, alkol üreticisi bir şirket bu endekse dahil edilemez.

Alkollü içecekler, domuz ürünleri, kumar, faizle borç verme ve pornografi gibi sektörlerde faaliyet gösteren şirketler bu endekse dahil edilemez.

Finansal Oranlar: Şirketin mali yapısı da İslami finans prensiplerine uygun olmalıdır. Örneğin, faiz gelirlerinin toplam gelire oranı belli bir eşiği aşmamalıdır. Aynı şekilde, borçluluk oranı da belirli bir seviyenin altında olmalıdır.

Şirketin faiz gelirleri toplam gelirlerinin belirli bir yüzdesini aşmamalı ve borçluluk oranı düşük olmalıdır. Örneğin, faiz gelirleri toplam gelirlerin %5’ini aşmamalıdır. Bu oranlar, İslam hukukuna uygunluk açısından önemlidir.

Endekse dahil olabilmek için gerekli kriterleri yukarıda listeledik. Borsada halka açık olan veya yeni halka arz olacak hisseler katılım endeksine dahil olabilmek için belli bir değerlendirmeden geçmelidir. Katılım endeksine dahil edilecek hisselerin belirlenme süreci oldukça detaylı ve titiz bir şekilde yürütülür. Bu süreç genellikle şu adımları içerir:

1. Ön Eleme: Şirketler faaliyet alanları ve finansal oranları açısından ön elemeden geçirilir. İslami finans prensiplerine uygun olmayan sektörlerde faaliyet gösteren veya belirli finansal kriterleri karşılamayan şirketler elenir.
2. Detaylı İnceleme: Ön elemeden geçen şirketler daha detaylı bir incelemeye tabi tutulur. Bu aşamada, şirketlerin finansal raporları, faaliyet raporları ve sosyal sorumluluk performansları detaylı bir şekilde analiz edilir.
3. Onay ve Listeleme: İnceleme sürecini başarıyla geçen şirketler, katılım endeksine dahil edilmek üzere onaylanır ve listelenir. Bu liste, düzenli olarak güncellenir ve gerektiğinde revize edilir.

Katılım Endeksine Dahil Olan Hisseler Listeden Çıkarılabilir mi?

Merak edilen konu başlıklarından biri de katılım endeksine dahil olan şirketlerin zaman içinde bu listeden çıkarılıp çıkarılamayacağı.

Katılım endeksi içerisinde yer alan hisse senetleri düzenli güncellemelere ve incelemelere tabii tutulur. Bu incelemeler neticesinde hisse senetleri katılım endeksinden çıkarılabilir. Bunun gibi katılım endeksine dahil olmayan hisseler zaman içerisinde kriterleri karşıladığında bu endekse dahil olabilir. Yani 2 yıl önce katılım endeksine uygun olmayan bir hisse bugün endekse katılmaya uygun hale gelebilir.